Το Aρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης άρχισε να κτίζεται το Φεβρουάριο του 1961, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού. Εγκαινιάζεται την 27η Οκτωβρίου του 1962, στις εορτές της πεντηκονταετηρίδος από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Το 1971 ολοκληρώθηκε η έκθεση σε όλες τις αίθουσες και περιελάμβανε γλυπτά, προϊστορική συλλογή, μικροτεχνία αρχαϊκών και κλασικών χρόνων, καθώς και το λαμπρό σύνολο των ευρημάτων από τους τάφους στο Δερβένι, που πρωτοπαρουσιάστηκε την ημέρα των εγκαινίων. Λίγα χρόνια μετά, το 1978, τα εκπληκτικά ευρήματα της Βεργίνας (Αιγών) επέβαλαν την πρώτη αλλαγή στην έκθεση: στο χώρο της προϊστορικής συλλογής και της μικροτεχνίας εκτέθηκαν ευρήματα των βασιλικών τάφων στό πλαίσιο της έκθεσης “Θησαυροί της Αρχαίας Μακεδονίας”.

Οι θησαυροί της Βεργίνας και άλλα πολύτιμα ευρήματα της δεκαετίας του ‘70 έκαναν απαραίτητη την κτιριακή επέκταση του Μουσείου: η νέα πτέρυγα εγκαινιάστηκε τον Ιούλιο του 1980 με την έκθεση “Μέγας Αλέξανδρος”, ενώ την ίδια χρονιά άρχισε η ανασκαφή του χρυσοφόρου νεκροταφείου της Σίνδου και τον Οκτώβριο του 1982 άνοιξε για το κοινό η έκθεση της Σίνδου.