Βρίσκεται ανάμεσα στο Βίτσι και το Γράμμο. Τα βυζαντινά μνημεία (που χρονολογούνται απο τον 9˚ έως τον 19˚ αιώνα) και οι εκκλησίες, προσδίδουν μια ιδιαίτερη εικόνα στην πόλη.

Η υπέροχη λίμνη σε συνάρτηση και με την μοναδική χερσόννησο υπόσχονται ήσυχες και όμορφες διακοπές. Καθρεφτίζει με αυταρέσκεια την όψη της στα ήσυχα νερά της λίμνης Ορεστιάδας, κι εκείνα αντανακλούν την γοητεία και την αρχοντιά της εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Η Καστοριά είναι μια από τις πιο όμορφες και παραδοσιακές ελληνικές πόλεις και ένα σπάνιο ιστορικό μνημείο για ολόκληρη την Ελλάδα. Τα πλούσια προϊστορικά ευρήματα στον λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού και στο Αρμενοχώρι αποδεικνύουν την ιστορία αιώνων της Καστοριάς αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Το όνομα της προέρχεται από
τον κάστορα, η φίνα γούνα του οποίου καθιέρωσε την πόλη, από τον 17ο αιώνα, ως το κέντρο της ελληνικής γουνοποιίας. Κατά μια άλλη εκδοχή πήρε το όνομά της από τον μυθικό μακεδόνα ήρωα Κάστορα, γιο του Δία και θνητό αδελφό του αθάνατου Πολυδεύκη.

Η Καστοριά είναι ιδανική για περιπλάνηση κάθε εποχή του χρόνου. Απολαύστε τις βόλτες σας στις γειτονιές της και στις όχθες της λίμνης ό,τι καιρό κι αν κάνει. Τυλιγμένοι στο ζεστό γούνινο παλτό σας (αν δεν έχετε, ευκαιρία να αγοράσετε), ή απολαμβάνοντας την λιακάδα της άνοιξης και του καλοκαιριού θα διαπιστώσετε τη μαγεία και τη γοητεία που αποπνέει η παραλίμνια αυτή πόλη. Περιτριγυρισμένη από τα μοναδικά ορεινά τοπία  που δημιουργούν ο Γράμμος και το Βίτσι, η Καστοριά είναι χτισμένη στον λαιμό μιας μικρής χερσονήσου, στη δυτική όχθη της λίμνης. Η Καστοριά απέχει 510χλμ. από την Αθήνα και 210 χλμ. από την Θεσσαλονίκη.

Δείγμα της υψηλής κοινωνικής και οικονομικής στάθμης της Καστοριάς και του ανώτερου βιοτικού επιπέδου των κατοίκων της είναι, εκτός από τις εκκλησιές, τα πανέμορφα αρχοντικά της. Ο πλούτος και η ευμάρεια που έφερε το γουνεμπόριο στην πόλη αποτυπώθηκε και διατηρείται μέχρι σήμερα στις κατοικίες που έκτισαν οι εύποροι και πολυταξιδεμένοι κάτοικοί της. Περπατήστε στα σοκάκια της, ανάμεσα στους φιλόξενους κατοίκους και τους γοητευμένους επισκέπτες και σίγουρα θα εντυπωσιαστείτε από την υψηλή αισθητική των αρχοντικών της.

Η αύρα του τόπου είναι δυνατή, ικανή να σάς μεταφέρει την ατμόσφαιρα του 18ο και 19ο αιώνα, εποχή κατά την οποία οι Καστοριανοί ταξίδευαν στην Ευρώπη και επέστρεφαν στην πατρίδα με χρήμα αλλά και με… αέρα ευρωπαϊκό. Η αρχιτεκτονική των αρχοντικών κατοικιών είναι επηρεασμένη από τους ρυθμούς της Μακεδονίας και της βόρειας Ευρώπης. Τα αρχοντικά είναι συνήθως τριώροφα. Οι κάτω όροφοι και το ισόγειο είναι από πέτρα, ενώ οι πάνω όροφοι είναι ξυλόκτιστοι, με χαγιάτια, περίτεχνα ξύλινα μπαλκόνια και πλατιά υαλόφρακτα ανοίγματα για άφθονο φως (βιτρό).

Τα σπίτια των Καστοριανών είναι φιλόξενα, οι οικογένειες τους αλλά και οι επισκέπτες τους ζούσαν σε χώρους ζεστούς, άνετους, με πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, τοιχογραφίες και φεγγίτες με τζάμια χρωματιστά. Το Ντολτσό είναι μια πανέμορφη και γραφική αρχοντογειτονιά της Καστοριάς, που «φιλοξενεί» πολλά από τα κομψά αρχοντικά σπίτια της πόλης (ντολτσό σημαίνει γλυκό και η συνοικία πήρε το όνομα αυτό από την γλυκιά ζωή που έκαναν οι Καστοριανοί της περιοχής). Το Ντολτσό απλώνεται στην πλαγιά του λόφου και φτάνει ως τα νερά της λίμνης. Στην γραφική πλατεία αξίζει να επισκεφθείτε το μοναδικό επισκέψιμο αρχοντικό του Νεράντζη Αϊβαζή, το οποίο από το 1975 λειτουργεί ως Λαογραφικό Μουσείο.

Το αρχοντικό του Αϊβαζή αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της λαϊκής μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής αλλά και του τρόπου διαβίωσης των παλιών Καστοριανών.
Ακούστε με προσοχή τις πληροφορίες και τις περιγραφές της καθημερινής ζωής σε ένα τυπικό αρχοντικό της Καστοριάς των προηγούμενων αιώνων από τον φύλακα και ξεναγό του μουσείου.

Θα αισθανθείτε πως πάτε πίσω στο χρόνο, πως ζείτε για λίγο στην εποχή εκείνη, πως περιπλανιέστε στους χώρους του σπιτιού, ακούτε τις συνομιλίες των ενοίκων, αφουγκράζεστε τα καθημερινά άγχη τους, μυρίζετε τις νοστιμιές που γεύονταν. 

Είναι σαν να μπήκατε στη μηχανή του χρόνου. Και μάλλον θα «παραμείνετε» για λίγο ακόμα, αφού μια ακόμα γραφική γειτονιά της Καστοριάς περιμένει να την γνωρίσετε.