H πόλη της Ξάνθης, είναι το διοικητικό και εμπορικό κέντρο της περιοχής. H θρακική πόλη Ξάνθεια, αναφέρεται από το γεωγράφο Στράβωνα τον 1ο αι π.Χ.

Αξιοθέατα:

• Η διατηρητέα Παλαιά Πόλη, στην πλαγιά του λόφου του κάστρου.
• Το Βυζαντινό κάστρο της Ξάνθειας, στα βόρεια της πόλης.
• Η Παλαιά Αγορά
• Οι μεγάλες καπναποθήκες, του l9ου και 20ού αι. με τη χαρακτηριστική αρχιτεκτονική τους.
• Το προάστιο Παλιά Χρυσά, στα δυτικά της πόλης.
• Η περιοχή του χειμάρρου Κοσυνθου, το Tσάγι, στα βόρεια της πόλης.
• Τα μοναστήρια : Των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, της Παναγίας της Καλαμούς και της Παναγίας της Αρχαγγελιώτισσας ή Σαμαρόβιανης, 2 χλμ από την πόλη.
• Τα στενά του Νέστου, 14χλμ. Δ, ξεκινούν από το χωριό Γαλάνη.
• Τα ερείπια αρχαίας πόλης, ανάμεσα στα χωριά Βαφαίικα και Κουτσό, περίπου 10 χλμ NA.
• Τα ερείπια της αρχαίας πόλης Τόπειρος, στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Τοξότες και Παράδεισος, 14 χλμ Δ από την Ξάνθη.
• Tα ευρήματα προϊστορικού οικισμού της ´Υστερης Νεολιθικής Εποχής, στη Διομήδεια, 6 χλμ N, στο λόφο Τεπέ.
• Το Τζαμί, στη Γενισέα, 11 χλμ NA.
• Το διατηρητέο παραδοσιακό χωριό Κάτω Καρυόφυτο, περίπου 11 χλμ ΒΔ από την Ξάνθη.

Τοπικές εκδηλώσεις: Οι γιορτές της Παλαιάς Πόλης, στις αρχές Σεμπτεμβρίου. Το πανηγύρι του πολιούχου της πόλης, Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, στις 29 Αυγούστου. Οι Θρακικές λαογραφικές γιορτές, στο τελευταίες μέρες της Αποκριάς.

Οικισμοί - τοπωνύμια Δήμος Ξάνθης:

Δ.Δ. Ξάνθης (Ξάνθη, Μονή Ταξιαρχών)
Δ.Δ. Ευμοίρου (Εύμοιρο, Καλλιθέα, Λαμπρινό, Λεύκη, Νέα Μορσίνη, Παλαιά Μορσίνη, Πετροχώρι)
Δ.Δ. Κιμμερίων (Κιμμέρια, Αλικοχώρι, Ανθηρό, ´Ασκυρα, Γιαλιστερό, Έρανος, Κετίκιο, Λιβάδι, Πανεπιστημιούπολη, Πελεκητό, Πόρτα, Πριόνι, Υδροχώρι