Αξιότιμοι Σύνεδροι,
Η χώρα μας βρίσκεται μπροστά σε μία νέα πολύ σοβαρή πρόκληση: στην κατάρτιση του Σχεδίου Ανάπτυξης 2007-2013. Μια πρόκληση που είναι πολύ πιο απαιτητική απ´ ότι σε προηγούμενες περιόδους, όταν είχαμε να καταρτίσουμε τα Α και Β ΚΠΣ ή ακόμη και το τρέχον Γ´ΚΠΣ, εξαιρετικά δεσμευτικό σε διαδικασίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να εισέλθει στη νέα προγραμματική περίοδο με δυσμενή δεδομένα: η ανάπτυξη καθυστερεί (εκτός από την Ελλάδα και λίγες άλλες χώρες), η ανεργία παραμένει το οξύτερο οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα για τις περισσότερες περιοχές της Ευρώπης, και οι στόχοι των Στρατηγικών της Λισσαβόνας και του Γκαίτεμποργκ δεν επιτυγχάνονται, όπως απέδειξε και η Έκθεση Vim Kock.
Eπιπλέον, η εμπλοκή στην έγκριση της Συνταγματικής Συνθήκης, αποτέλεσμα της λαϊκής έκφρασης σε δύο χώρες ιδρυτικά μέλη της Ενωσης, προκαλεί την ανάδυση νέων προβληματισμών (προς ποιά κατεύθυνση να προχωρήσει η αναγκαία ενοποίηση της Ευρώπης;) και προξενεί καθυστερήσεις σε επιλογές που είναι καίριες για το αναπτυξιακό μέλλον της χώρας μας: Δηλαδή πόσο ισχυρή θα είναι η διαρθρωτική πολιτική; πώς θα αντιμετωπιστούν τα δικά μας προβλήματα σε σχέση με αυτά των νέων χωρών - μελών; πότε θα κατανεμηθούν οι κοινοτικοί αναπτυξιακοί πόροι; πότε θα εγκριθούν οι νέοι Κανονισμοί και οι Κοινοτικές στρατηγικές κατευθύνσεις; πότε θα εγκριθούν τα νέα Προγράμματα μας;
Για τις Περιφέρειες της χώρας μας, το πρόβλημα είναι ΚΡΙΣΙΜΟΤΕΡΟ, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο "αξιοποιήσαμε" τους κοινοτικούς πόρους από το 1986. Τα ΜΟΠ και δύο ΚΠΣ, τα οποία κατευθύναμε κατά προτεραιότητα στην επέκταση των βασικών μας υποδομών και μόνο δευτερευόντως στην ενίσχυση της παραγωγικής μας δομής. Ακόμη και όταν σχεδιάζαμε το Γ’ ΚΠΣ, επιμείναμε στις συνήθεις πρακτικές και δεν εντοπίσαμε τις θεμελιώδεις αλλαγές στο διεθνές περιβάλλον και στις κοινοτικές πολιτικές, που ήταν ορατές ή που μας επισήμαιναν οι κοινοτικοί συνομιλητές μας: αρκεί να θυμίσω ότι βαφτίζαμε τα επενδυτικά κίνητρα "δράσεις υπέρ της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας" και τα δρομάκια και πλατείες μας "ολοκληρωμένα προγράμματα αστικής ανάπτυξης" ή εκλιπαρούσαμε για "γέφυρες" από το Β' στο Γ' ΚΠΣ για τα ημιτελή μεγάλα έργα μας.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι, συνολικά για τη χώρα και ειδικότερα για τις Περιφέρειες μας, η απόδοση των πόρων που επενδύθηκαν να είναι πολύ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ: έχουμε τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης πλην Ιρλανδίας αλλά η ανταγωνιστικότητα μας μειώνεται, οι ιδιωτικές επενδύσεις μας αυξάνονται αλλά δεν παράγεται καινοτομία, οι υποδομές μας βελτιώθηκαν αλλά σοβαρές ελλείψεις παραμένουν. Υπάρχουν δείκτες που είναι ανησυχητικοί: οι κοινοτικοί πόροι των περιόδων 1989-2003 ήταν, σε αδρές γραμμές, ισόποσοι της συνολικής αύξησης του ΑΕΠ μας στην ίδια περίοδο, αλλά παρ' όλα αυτά, η ανεργία μας αυξήθηκε πολύ περισσότερο απ´ ό,τι στις άλλες χώρες - μέλη της Ένωσης. Η βιομηχανική μας παραγωγή αυξήθηκε κατά μέσο όρο με ρυθμό κάτω του 1% ετησίως, οι δαπάνες μας σε Έρευνα και Τεχνολογία είναι ακόμη στο 1/3 του μέσου όρου των 15, οι εισαγωγές μας από την Ένωση καλύπτονται μόνο κατά 30% από εξαγωγές μας. Βέβαια, στην ίδια περίοδο σε άλλους δείκτες είχαμε εντυπωσιακές επιδόσεις: υπερδιπλασιάσαμε τα ΙΧ αυτοκίνητα μας και σχεδόν τριπλασιάσαμε τις επενδύσεις μας σε κατοικίες !
Κυρίες και κύριοι,
Με την τελευταία Διεύρυνση της Ένωσης, είναι αδύνατο να εξακολουθήσουμε να επιμένουμε στις συνήθεις πρακτικές, πολύ περισσότερο που οι κοινοτικοί πόροι θα είναι αναγκαστικά λιγότεροι και επομένως πρέπει να βρούμε τρόπους για την αποδοτικότερη δυνατή επένδυση τους. Σε μια περίοδο όπου οι νέοι "ανατολικοί" εταίροι μας προσπαθούν να γίνουν «πρωταθλητές» της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, εμείς δεν μπορούμε να παραμένουμε επαίτες εξαιρέσεων και παρατάσεων. Πρέπει να σχεδιάσουμε, με απαίτηση σοβαρότητας και τεχνικής επάρκειας, το ΜΕΛΛΟΝ της χώρας και των Περιφερειών μας.
Ειδικά για τον χώρο της Β. Ελλάδος, η εντεινόμενη ενσωμάτωση των οικονομιών των χωρών – μελών της Ένωσης, η επικείμενη (το 2007) ένταξη σε αυτήν της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, η πιθανή (το 2014) ένταξη της Τουρκίας και ο παγκοσμίως οξυνόμενος ανταγωνισμός για την προσέλκυση επενδύσεων και δραστηριοτήτων, δημιουργούν ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον, λόγω της άμεσης γειτνίασης μας με τη ζώνη των μεγάλων ανατροπών. Ήδη, καμία άλλη περιοχή της χώρας δεν υπέστη στον βαθμό που τις υπέστη η Β. Ελλάδα, τις συνέπειες των πολιτικών και οικονομικών αλλαγών στα Βαλκάνια από το1989: αναστάτωση στα παραδοσιακά κυκλώματα μεταφορών και εμπορίου, ισχυρότατη μεταναστευτική πίεση με επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και στις τοπικές κοινωνικές δομές, αποχωροθέτηση των παραγωγικών δραστηριοτήτων στις οποίες διαθέταμε συγκριτικό πλεονέκτημα, άρση των συνθηκών που δικαιολογούσαν προστατευτικές ή προτιμησιακές πολιτικές στις παραμεθόριες ζώνες μας.
Γνωρίζετε οι περισσότεροι πολύ καλά ότι για την 4η προγραμματική περίοδο 2007-2013 επιβάλλεται μια πολύ στενή σύνδεση της περιφερειακής πολιτικής με τους στόχους της ανταγωνιστικότητας, όπως αυτή νοείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ενσωμάτωση της Στρατηγικής της Λισσαβόνας είναι υποχρεωτική και κυρίαρχη κατεύθυνση πλέον είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων. Σε συνδυασμό και με τις εξωτερικές πιέσεις, είναι ορατός πλέον ο κίνδυνος να αναπτυχθεί έντονος ανταγωνισμός και μεταξύ των Περιφερειών μας, πολύ περισσότερο αν η "στατιστική σύγκλιση" έχει ως αποτέλεσμα κάποιες από αυτές να θεωρηθούν ως "πλούσιες" ή ότι χρήζουν μειωμένης πλέον ενίσχυσης από τους κοινοτικούς πόρους. Και ας μην παραβλέπουμε το γεγονός ότι στον τομέα π.χ. της αγροτικής ανάπτυξης, σημεία τριβής ή κρίσης και δια-περιφερειακών αντιθέσεων έχουν ήδη εμφανιστεί.
Ο συνολικός οικονομικός χώρος της Β. Ελλάδας διαθέτει ορισμένες από τις βάσεις για μια στρατηγική ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας με καλές πιθανότητες επιτυχίας: σημαντικό μέγεθος πληθυσμού, εργατικού δυναμικού και ΑΕΠ, ρυθμό μεταβολής AEΠ ταχύτερο από τον μέσο εθνικό όρο, ρυθμό αύξησης των επενδύσεων ταχύτερο, υψηλή συμμετοχή των παραγωγικών τομέων στο ΑΕΠ, κυριαρχία στον αγροτικό τομέα (38% των καλλιεργούμενων εκτάσεων της χώρας). Παράλληλα, όμως εμφανίζονται τάσεις στασιμότητας: ανεργία υψηλότερη του μέσου όρου, ΑΕΠ κατά κεφαλήν χαμηλότερο, ίδρυση νέων επιχειρήσεων κατά πολύ χαμηλότερη.
Στον βαθμό που καθεμία χωριστά από τις Περιφέρειες της Β. Ελλάδας δεν διαθέτει επαρκή μεγέθη και ισχυρές προϋποθέσεις ανταγωνιστικής ανάπτυξης, είναι προφανές ότι είναι απαραίτητη η λειτουργία ενός δια-περιφερειακού συνόλου, όπου τα μειονεκτήματα της μιας περιφέρειας θα αντισταθμίζονται από τα πλεονεκτήματα της άλλης, και όπου ο συνολικός δυναμισμός θα συνιστά διαπραγματευτικό πλεονέκτημα όλων των Περιφερειών για την προσέλκυση των εξωτερικών επενδύσεων.
Στα πλαίσια του νομοθετημένου συντονιστικού του ρόλου και της κυβερνητικής πολιτικής για την αναβάθμιση του, το Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης εκτίμησε ότι, υπό το πρίσμα των συνολικών δυνατοτήτων του βορειο-ελλαδικού χώρου και των επερχόμενων κοινών προκλήσεων, ήταν απαραίτητη η συγκρότηση μιας συνολικής στρατηγικής για την ανάπτυξη της Β. Ελλάδας, βασισμένης σε 5 κύριες κατευθύνσεις:
1. Εγκαθίδρυση και επέκταση αποτελεσματικών συνεργασιών και δικτυώσεων σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής
2. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, κυρίως έναντι των γειτονικών χωρών και περιφερειών τους, με ανάδειξη νέων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων και με καινοτόμα αξιοποίηση των παραδοσιακών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής μας
3. Ήπια αναδιάρθρωση των σημερινών οικονομικών δομών και διατήρηση της οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής μας
4. Εξασφάλιση της διατηρησιμότητας της ανάπτυξης, με κυρίαρχη παρέμβαση στην προστασία των περιβαλλοντικών πόρων μας
5. Διαμόρφωση της Β. Ελλάδας σε διοικητικό και προγραμματικό πρότυπο.
Η στρατηγική αυτή καλύπτεται από την εκπόνηση ενός Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης 2006-2013, το οποίο θα αποτελέσει τη συμβολή μας στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης. Στο Σχέδιο αυτό πρωτεύουσα θέση έχει η ανάπτυξη της Ζώνης Καινοτομίας στην Ανατολική Θεσσαλονίκη ως χώρου συνεχούς ανάπτυξης δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτόμων παραγωγικών διαδικασιών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη της περιοχής σε κέντρο αριστείας και πόλο έλξης σε διεθνές επίπεδο.
Κυρίες και κύριοι,
Είμαι βέβαιος ότι η αναπτυξιακή στρατηγική της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας θα είναι και επαρκέστατη και κατάλληλη για τις ανάγκες της· το εγγυώνται οι δυνατότητες και η εμπειρία όλων σας.
Είμαι βέβαιος επίσης ότι όλες οι Περιφέρειες της Β. Ελλάδας θα αντιμετωπίσουν με σοβαρότητα και επάρκεια τις νέες προκλήσεις. Από την πλευρά μας, θα πλαισιώσουμε κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις προσπάθειες σας και όλοι μαζί θα θέσουμε τη Μακεδονία και Θράκη σε μια τροχιά πραγματικής, ανταγωνιστικής, διατηρήσιμης και επωφελούς για όλους, ανάπτυξης.
Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου σας.